Döviz Kuru Altin Fiyatlari
Gazete Manşetleri
Anket
1 Kasım Seçimlerinde Hangi Partiye Oy Vermeyi Düşünüyorsunuz?

1 Kasım Seçimlerinde Hangi Partiye Oy Vermeyi Düşünüyorsunuz?

  • Ak Parti
  • CHP
  • MHP
  • HDP
  • SP
  • DİĞER
Faydalı Siteler
  • T.C Kimlik No
  • TSK
  • SGK İşlemleri
  • Motorlu Taşıtlar Vergi Sorgulama
  • Ev Telefonu Faturası
  • Turkcell Fatura
  • Vodafone Fatura
  • Avea Fatura
  • Tren Hareket Saatleri
  • Uçak Hareket Saatleri
  • Vapur ve Feribot Saati
Alıntı Yazarlar
Kültür / Sanat Haberleri
30.08.2015 13:36

Mısır Bizim Neyimiz Olur?

Mısır Bizim Neyimiz Olur?
Türkiye’nin Osmanlı bakiyesi topraklar konusundaki hassasiyeti kimileri için nedense çok anlaşılmaz. Israrla ‘bize ne Misak-ı Milli sınırlarının ötesinden’ diyenler için tarihin bir döneminde bu ülkenin bir parçası olan topraklarla nasıl bir bağımız olduğunu öğrenmek bir çok bakımdan fayda sağlayabilir. Bu anlamda önemli kaynak kitaplardan biri Türk Tarih Kurumu tarafından yayınlandı.

Mısır ve Ortadoğu konusundaki çalışmalarıyla tanıdığımız Prof. Dr. Süleyman Kızıltoprak daha önce Mısır'da İngiliz İşgali ve Osmanlı'nın Diplomasi Savaşı: 1882-1887 isimli eseriyle adından söz ettirmişti. Kızıltoprak bu alana yönelik yeni bir eser daha kaleme aldı. Yeni çalışmasının adı: 15 Numaralı Mühimme-i Mısır Defteri: Mehmed Ali Paşa'dan Hüseyin Kamil'e Mısır Siyasi Tarihinin Önemli Belgeleri. Eser, akademik olmakla birlikte konuya ilgi duyan her kesimden okuyucunun kolayca anlayabileceği bir dille yazılmış. Aslında eserin adında birinci başlık yerine ikinci başlık ön plana çıksa daha uygun olabilirdi. Zira, belge tıpkıbasım kısmıyla birlikte dört yüz sayfaya yaklaşan eserin başlangıçtaki yüzdört sayfalık bölümünde, 1798'de Fransızların Mısır'ı işgalinden başlayarak İngilizlerin Mısır'da Protektora ilanını kabul eden Hüseyin Kamil'in 31 Aralık 1914'te azledilmesine kadar geçen süre detaylı şekilde değerlendirilmiş.

Kitabın değerlendirme kısmı ve belge özetlerinin Türkçe ve İngilizce yayınlanması eserin yabancı okuyucular ve akademik camia nezdinde daha çok istifade edilebilmesi sağlayacak bir kolaylık.

Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde 15 Numaralı Mühimme-i Mısır Defteri adıyla kayıtlı kaynak, Kızıltoprak'ın çalışmasına esas teşkil ediyor. Bu defterde yer alan yüz elli bir yazılı sayfadaki elli bir hüküm transkripsiyon edilmiş. Hükümler anlaşılır bir dille Türkçe ve İngilizce özetlenmiş.

OSMANLI'NIN MISIR HASSASİYETİ

Bir kanun mecmuası gözüyle de bakılabilecek olan 15 Numaralı Mısır Mühimme Defteri, Osmanlı Devleti'nin Mısır'daki hükümranlık konumunu anlamamızda birinci derecede öneme sahip görünüyor. Osmanlı Devleti'nin Mısır ile ekonomik, hukukî, askerî ve siyasî ilişkilerinin boyutlarını bu hükümler içinde izlemek mümkün. Başarılı bir şekilde transkripsiyonu yapılan belgeler, Mısır'ın her bakımdan kalkınması ve refah düzeyinin artması için dikkat gösterildiğine işâret ediyor.

Mehmed Ali Paşa (1805-1848), I. Abbas Hilmi Paşa (1848-1854), Mehmed Said Paşa (1854-1863), İsmail Paşa (1863-1879), Tevfik Paşa (1879-1892) ve II. Abbas Hilmi Paşa (1892-1914)'ya verilen çok önemli fermânlar bu yayında yer almaktadır. Adı geçen paşalara verilen valilik, hıdîvlik fermânları yanında, Mısır'da Tanzimat'ın uygulanması, Süveyş Kanalı, demiryolları, posta ve telgraf tesisi, borçlanmalar, Mısır'a asker sevki, madenler (linyit kömürü),vergi, ticaret antlaşmaları gibi çok önemli hususlarda emirler yer almaktadır. Ayrıca Mısır'da uygulanmak üzere mülkiye, zaptiye, bölge idaresi, zirâat ve vakıflar konusundaki kanunlara dair düzenlemeler yer almaktadır.

Aynı zamanda bir kanun mecmuası gözüyle de bakılabilecek olan 15 Numaralı Mısır Mühimme Defteri, Osmanlı Devleti'nin Mısır'daki hükümranlık konumunu anlamamızda birinci derecede öneme sahip görünmektedir. Osmanlı Devleti'nin Mısır ile ekonomik, hukukî, askerî ve siyasî ilişkilerinin boyutlarını bu hükümler içinde izlemek mümkündür.Yayınlanan eserdeki önemli belgelerin bir kısmında payitaht merkezi İstanbul tarafından Mısır'ın her bakımdan kalkınması ve refah düzeyinin artması için dikkat gösterildiğine işâret etmektedir.

BÜYÜK DEVLETLERİN MISIR POLİTİKALARI

Bunların yanısıra, Kızıldeniz'de Somali'den Sudan'a kadar uzanan batı sahillerinden Süveyş Kanalı'na oradan Akdeniz'de Libya'ya kadar uzanan geniş Afrika topraklarında, Osmanlı hakimiyeti ve tebaasının hukukunun korunmasını konu edinen fermânlar da kitapta yer almaktadr.

Mısır'ın uluslararası konumudan kaynaklanan ehemmiyeti bu eserde yer alan belgeler içinde sıkça görülmektedir. Avusturya, Fransa, Rusya, Almanya, İngiltere ve İtalya Devletleri ile Osmanlı Devleti arasında Mısır konusunda yapılan anlaşmalar ve görüşmelere ilişkin bilgiler de hükümlerin içinde karşımıza çıkmaktadır. Bu eserde yer alan belgeler, Mısır'ın askerî açıdan durumu, İngilizlerin Mısır Hıdîvliği ile sınırlar üzerine yaptığı anlaşmalar gibi pek çok önemli gelişme hakkında kaynak teşkil etmektedir.

Bu eser, Mısır'ın iç meseleleri ile ilgili olduğu kadar, Osmanlı'nın Mısır ve Doğu Afrika bölgesiyle ilişkilerinin boyutu, uluslararası konumu, dünya siyasetinin değişiminde ticarî bağların yeri, ekonomik ilişkilerin ve çıkarların durumu ile ilgili hayatî bilgiler ihtiva etmesi açısından önemi yadsınamayacak boyuttadır. Osmanlı Devleti'nin her şeyden evvel yönetimde adalet, halkın huzuru ve kalkınmaya verdiği ehemmiyet, bu çalışmanın sayfaları arasında açıkça görülmektedir.

Dönemin büyük devletlerinin Mısır üzerindeki politikaları ve bu konuda Osmanlı Devleti ile ilişkilerindeki gelişmelere dair hüküm ve fermânları da içeren bu çalışma, bu yönüyle de dikkate değer.

Kısacası, Osmanlı bakış açısıyla da olsa, Mısır'ın yakın siyasi tarihini özellikle 1805-1914 arasını bu çalışmadaki belgeleri izleyerek okumak ve değerlendirmek mümkündür. Özellikle, Tanzimat reformları ve Mısır'ın merkeze bağlılığını güçlendirme çabaları açısından bu eser çok sayıda veriye sahiptir.

15 Numaralı Mühimme-i Mısır Defteri:

Süleyman Kızıltoprak

Türk Tarih Kurumu

Yorumlar
Yorum Yaz
500 karakter kaldı...
İlişkili Haberler
Osmanlı Yaşasaydı, Dünya Kıyıya Vurmazdı!
Yeni Şafak gazetesi yazarı Yusuf Kaplan "Osmanlı durduruldu; Balkanların kalbi durdu. Kafkasların kalbi durdu. Araplar kıyıya vurdu." diye yazdı. İşte Yusuf Kaplan'ın köşe yazısı...
Bir Özgürlük Abidesi: Seyyid Kutub
Arap milliyetçisi Cemal Abdunnasır'ın kendisinden af dilemediği için darağacına gönderdiği Mısırlı mütefekkir Seyyid Kutub'un şehadetinin üzerinden 49 yıl geçti.
Derin Tarih'den Kardeş Katli Dosyası
Tüm bildikleriniz tarih olacak sloganıyla tarih dergiciliğine yepyeni bir soluk getiren Derin Tarih dergisi bu ay Osmanlı İmparatorluğunda çok tartışlan 'kardeş katli' konusunu işliyor.
Rabiatül Adeviyye Kimdir?
Mısır'da Mursi destek verip darbeye karşı gösterilerin merkezi olan Rabiatül Adeviyye Meydanın adını aldı Rabia kimdir?.. Rabiatül Adeviyye yaşadığı dönemde asil duruşun simgesi olmuş bir isim.
Halk İradesi İçin Özgürlüğünden Vazgeçti!
Mısır'ın seçilmiş ilk Cumhurbaşkanı Mursi'nin protestoların sonlandırılması karşılığında kendisinin ve İhvan liderlerinin serbest bırakılması önerisini reddettiği belirtildi.
İhvan: Sisi Aralıklarla Katliamlar Yapabilir!
İhvan Sözcüsü Biltaci, "Savunma Bakanı Sisi'nin, gösterileri bütünüyle güç kullanarak dağıtamayacağını, belli aralıklarla katliam yapma yaklaşımına yönelebileceğini" söyledi.